Στη Βουλή για κύρωση κατατέθηκε η αναθεωρημένη σύμβαση του ελληνικού Δημοσίου με τη Hellenic Train για την ανάθεση υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας (ΥΔΥ), που υπεγράφη πρόσφατα έπειτα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις, θέτοντας συγκεκριμένες ρήτρες, οικονομικές υποχρεώσεις, αλλά και χρονοδιαγράμματα για επενδύσεις, δεσμευτικά και για τις δύο πλευρές.
Οπως έχει γίνει γνωστό, η σύμβαση προβλέπει επενδύσεις 420 εκατ. ευρώ από την πλευρά της Hellenic Train. Μεταξύ των νέων επενδύσεων, περιλαμβάνονται 308 εκατ. ευρώ που αφορούν την προμήθεια 23 νέων ηλεκτροκίνητων τρένων, τα οποία πρέπει να αποκτηθούν και να δρομολογηθούν έως τις 31/12/2027. Βέβαια, σύμφωνα με την σύμβαση, το επενδυτικό πλάνο του παρόχου και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των έργων μπορεί να αναπροσαρμοστεί σε ετήσια βάση με βάση τα τρέχοντα δεδομένα, εφόσον συμφωνηθεί από τα δύο μέρη.
Σύμφωνα με τη σύμβαση, σε περίπτωση μη τήρησης του χρονοδιαγράμματος δρομολόγησης των νέων τρένων, προβλέπεται περιθώριο συμμόρφωσης έξι μηνών, μετά το οποίο το Δημόσιο μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση. Η Hellenic Train αναλαμβάνει επίσης την υποχρέωση, έως τα τέλη του 2027, να επενδύσει 20 εκατ. σε αμαξοστάσια που ήδη μισθώνει, δεδομένου ότι πρέπει να γίνουν συγκεκριμένες αναβαθμίσεις για να συντηρηθούν και τα νέα τρένα που θα έρθουν, ενώ, όπως αναφερόταν και στην προηγούμενη σύμβαση, που κυρώθηκε με νόμο το 2022, μέχρι να εκπνεύσει το 2027 (αντί για τέλη 2024), η εταιρεία θα πρέπει να έχει ολοκληρώσει επενδύσεις 15 εκατ. για να θέσει σε λειτουργία σύστημα πληροφόρησης επιβατών, νέα εμπορική πλατφόρμα, ενσωμάτωση περιστρεφόμενων θυρών στην Αθήνα κ.λπ. Σε ό,τι αφορά τα λεγόμενα «Ασημένια Βέλη», που έχουν κατά καιρούς παρουσιάσει βλάβες και προς το παρόν δεν κυκλοφορούν λόγω των έργων αποκατάστασης της υποδομής, στο σύνολο των επενδύσεων, πέρα από την προμήθεια των πέντε ETR470 που έχει ήδη γίνει (58 εκατ.), προβλέπεται η αναβάθμισή τους (19 εκατ.) έως την εκπνοή του 2029.
Υποχρεώσεις για την έγκαιρη ολοκλήρωση των έργων υποδομής ωστόσο έχει και το Δημόσιο, δεδομένου ότι ο ελληνικός σιδηρόδρομος βρέθηκε τα τελευταία χρόνια πνιγμένος στην απαξίωση και… στον βούρκο του «Daniel». Μάλιστα, η αναθεωρημένη σύμβαση αναφέρει ότι, εάν δεν αποκατασταθεί εγκαίρως η υποδομή, το ελληνικό Δημόσιο θα κληθεί να αποζημιώσει τον πάροχο. Ετσι, προβλέπεται η ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης Αθήνα – Θεσσαλονίκη μέχρι το καλοκαίρι του 2026, με την εγκατάσταση τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης, αλλά και του συστήματος ETCS σε όλο τον άξονα. Επίσης, τον Ιούνιο αναμένεται η ενεργοποίηση της γραμμής Αγ. Θεόδωροι – Λουτράκι, ενώ έως τέλη του 2027 αναμένεται να ολοκληρωθεί ένα μέρος του έργου της υπογειοποίησης των Σεπολίων, που σέρνεται εδώ και χρόνια.
Παράλληλα, έως το 2027 προβλέπεται να έχουν ολοκληρωθεί ο προαστιακός δυτικής Αττικής, το ETCS και η διπλή ηλεκτροδοτούμενη γραμμή έως το Ρίο, ενώ στην εκπνοή του 2028 πρέπει να έχουν παραδοθεί τμήματα που καταστράφηκαν λόγω του «Daniel» και παραμένουν ανοιχτή πληγή.
Τα «γκρίζα» σημεία και οι αυξήσεις
Ως αντάλλαγμα, για τις «επενδύσεις» της Hellenic Train το κράτος θα εξοφλεί τα χρωστούμενα αμεσότερα (μηνιαίες πληρωμές και προκαταβολές των τελών), θα αυξάνει σταδιακά το τίμημα όταν ανεβαίνει ο πληθωρισμός, θα κάνει δεκτά αιτήματα για αύξηση της τιμής των εισιτηρίων και θα ολοκληρώσει ταχύτερα τα σιδηροδρομικά έργα που βρίσκονται σε εκκρεμότητα ή εναλλακτικά θα αποζημιώνει όταν τα δρομολόγια καθυστερούν ή διακόπτονται λόγω της κατάστασης των γραμμών.
Υπενθυμίζεται πως το ελληνικό Δημόσιο καταβάλλει ετησίως στη Hellenic Train αποζημίωση έως 50 εκατ. (χωρίς ΦΠΑ), ενώ η νέα σύμβαση δίνει τη δυνατότητα αναπροσαρμογής του τιμήματος από το 2026 με βάση τον δείκτη τιμών καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ. Για το τρέχον έτος, έχει εκτιμηθεί πρόσθετη δαπάνη ύψους περίπου 1,67 εκατ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) επί του κρατικού προϋπολογισμού. Η Hellenic Train εκτιμά πως από το 2027 τα έσοδά της θα αρχίσουν να αυξάνονται, φτάνοντας στα 188,6 εκατ. έως το 2036.
Στη σύμβαση πάντως υπάρχουν αρκετά γκρίζα σημεία που χρειάζονται διευκρίνιση, ξεκινώντας από τη μη δημοσίευση προς το παρόν της πλήρους λίστας των δρομολογίων που θα πραγματοποιεί η Hellenic Train (Παράρτημα Α) καθώς και του καταλόγου των επενδύσεων που συμφωνήθηκε (Παράρτημα Δ). Χωρίς αυτά, τίθενται υπό αμφισβήτηση και τα χρονοδιαγράμματα των έργων.
Άλλο γκρίζο σημείο αφορά το μηχανισμό καταλογισμού ευθυνών για τα αίτια σιδηροδρομικών συμβάντων, από καθυστερήσεις μέχρι ατυχήματα, κάτι που θα πρέπει να γίνεται ώστε στη συνέχεια να καταβάλλονται ρήτρες και αποζημιώσεις. Μέχρι σήμερα, ο ΟΣΕ και η Hellenic Train σε πολλές περιπτώσεις ερίζουν για το αν μία βλάβη οφείλεται στην κατάσταση της υποδομής ή στην κατάσταση του τροχαίου υλικού. Αν αυτό συνεχιστεί, τότε σε πολλές περιπτώσεις είναι πιθανό ότι θα δούμε να επιλέγεται η προσφυγή στη διαιτησία.
Υπενθυμίζεται πως το ελληνικό Δημόσιο καταβάλλει ετησίως στη Hellenic Train αποζημίωση έως 50 εκατ. (χωρίς ΦΠΑ), ενώ η νέα σύμβαση δίνει τη δυνατότητα αναπροσαρμογής του τιμήματος από το 2026 με βάση τον δείκτη τιμών καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ. Για το τρέχον έτος, έχει εκτιμηθεί πρόσθετη δαπάνη ύψους περίπου 1,67 εκατ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) επί του κρατικού προϋπολογισμού. Η Hellenic Train εκτιμά πως από το 2027 τα έσοδά της θα αρχίσουν να αυξάνονται, φτάνοντας στα 188,6 εκατ. έως το 2036.
