Τον δρόμο για την αναμόρφωση του τρόπου υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η οποία επιβαρύνει 481.976 συνταξιούχους που βλέπουν κάθε μήνα υπέρογκες κρατήσεις που μειώνουν την παροχή για την οποία κατέβαλαν υπέρογκες εισφορές επί χρόνια, άνοιξε με την πρότασή του ο γενικός επίτροπος Επικρατείας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Γεώργιος Βοΐλης, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στη μείζονα διευρυμένη Ολομέλεια του Ανώτατου Δημοσιονομικού Δικαστηρίου.
Η τοποθέτησή του ήταν υπέρ της αλλαγής του σημερινού συστήματος υπολογισμού, με τον ίδιο να ζητά την καθιέρωση κλιμακωτού υπολογισμού, ώστε η εισφορά να επιβάλλεται αναλογικά και όχι με ενιαίο συντελεστή στο σύνολο της σύνταξης. Ουσιαστικά επισήμανε πως η σημερινή μέθοδος υπολογισμού δημιουργεί σημαντικές οικονομικές απώλειες για τους συνταξιούχους, αφού η μείωση επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ.
Η υπόθεση συζητήθηκε έπειτα από αίτηση του πρώην προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου Νίκου Αγγελάρα, ο οποίος αμφισβητεί τη συνταγματικότητα του ισχύοντος τρόπου παρακράτησης της ΕΑΣ και ζητά, πέρα από την αλλαγή του συστήματος, την επιστροφή των ποσών που προκύπτουν από την εφαρμογή του μη κλιμακωτού υπολογισμού.
Στο επίκεντρο της δικαστικής αντιπαράθεσης βρέθηκε το γεγονός ότι για τις συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ η εισφορά υπολογίζεται επί του συνολικού ποσού και όχι μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο. Σύμφωνα με την πλευρά του προσφεύγοντος, η συγκεκριμένη πρακτική προσκρούει στις συνταγματικές αρχές της ισότητας, της αναλογικότητας και της προστασίας των δικαιωμάτων των πολιτών.
Οι συνήγοροι του Νίκου Αγγελάρα, ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Κωνσταντίνος Ρέμελης και ο Δημήτρης Μπούρλος, υποστήριξαν ότι ο τρόπος υπολογισμού της εισφοράς παραβιάζει τα άρθρα 2, 4, 5 και 25 του Συντάγματος. Οπως ανέφεραν, η επιβολή ενιαίου συντελεστή στο σύνολο της σύνταξης, χωρίς να εξαιρείται το ποσό μέχρι τα 1.468 ευρώ και χωρίς κλιμακωτή επιβάρυνση για το υπερβάλλον ποσό, δημιουργεί άνιση μεταχείριση.
Μάλιστα, η πλευρά του προσφεύγοντος υποστήριξε ότι η αλλαγή του τρόπου υπολογισμού δεν συνεπάγεται δημοσιονομική επιβάρυνση, καθώς δεν απαιτείται η λήψη νέων μέτρων. Αντίθετα, όπως επισημάνθηκε, θα περιοριστεί το ετήσιο ποσό που συγκεντρώνεται από τις παρακρατήσεις και τους τόκους του κεφαλαίου που έχει συσσωρευθεί τα τελευταία 16 χρόνια, χωρίς να διακυβεύεται η δημοσιονομική σταθερότητα.
Από την πλευρά του, ο γενικός επίτροπος Επικρατείας τάχθηκε ευθέως υπέρ της αναμόρφωσης της ΕΑΣ, επισημαίνοντας ότι η σημερινή μέθοδος υπολογισμού δημιουργεί σημαντικές οικονομικές απώλειες για τους συνταξιούχους. Οπως ανέφερε, η ετήσια απώλεια κυμαίνεται, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης, μεταξύ 7.000 και 8.000 ευρώ, με τους συνταξιούχους που λαμβάνουν υψηλότερες συντάξεις να υφίστανται μεγαλύτερη επιβάρυνση.
Κατά την εισήγησή του, ο μη κλιμακωτός προσδιορισμός της εισφοράς, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι δεν εξαιρείται από την επιβάρυνση το τμήμα των συντάξεων που υπερβαίνουν τα 1.400 ευρώ, δεν είναι συμβατός με σειρά συνταγματικών διατάξεων και, ως εκ τούτου, είναι ανίσχυρος. Για τον λόγο αυτό, ζήτησε να αναμορφωθεί το σύστημα και η εισφορά να υπολογίζεται ανά κλιμάκιο.
Ωστόσο, ο κ. Βοΐλης έθεσε διαφορετικό πλαίσιο ως προς το ζήτημα των αναδρομικών. Συγκεκριμένα, υποστήριξε ότι η όποια δικαίωση θα πρέπει να έχει αναδρομική ισχύ μόνο για τους συνταξιούχους που έχουν ήδη προσφύγει στη Δικαιοσύνη, προκειμένου να αποφευχθεί οικονομική ανατροπή στα ασφαλιστικά ταμεία, διευκρινίζοντας, πάντως, ότι η τελική κρίση για την έκταση της αναδρομικότητας ανήκει στην Ολομέλεια. Ουσιαστικά άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και να επιστραφούν τα αναδρομικά εφόσον η Ολομέλεια κρίνει ότι ο υπολογισμός της ΕΑΣ είναι αντισυνταγματικός.
Στον αντίποδα, το Δημόσιο υπερασπίστηκε τη συνταγματικότητα του ισχύοντος συστήματος. Εκ μέρους του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους παραστάθηκαν ο αντιπρόεδρος Αναστάσιος Κολούτσος και ο νομικός σύμβουλος Δημήτρης Φαρμάκης, οι οποίοι ζήτησαν την απόρριψη της αίτησης.
Ο κ. Κολούτσος υποστήριξε μεταξύ άλλων ότι οι αιτιάσεις του πρώην προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν εδράζονται στο πνεύμα των συνταγματικών επιταγών και της νομοθεσίας, ενώ αμφισβήτησε τη σαφήνεια των ισχυρισμών του προσφεύγοντος και σημείωσε ότι ο τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ δεν επιβαρύνει το επίπεδο διαβίωσης των συνταξιούχων. Μάλιστα, επικαλέστηκε και λόγους δημοσίου συμφέροντος για τη διατήρηση του σημερινού συστήματος.
Η δικαστική μάχη, πλέον, περνά στο επόμενο στάδιο. Μετά την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας θα οριστεί εισηγητής, θα ακολουθήσουν οι διασκέψεις των μελών της Ολομέλειας κεκλεισμένων των θυρών και στη συνέχεια θα συνταχθεί η απόφαση.
Η απόφαση του ελεγκτικού συνεδρίου αναμένεται να εκδοθεί τους πρώτους μήνες του 2027, οπότε και θα κριθεί εάν θα αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού μιας εισφοράς που αφορά εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους.
