Ενσωματώνοντας με δήθεν επιστημονικό μανδύα όλα τα αντιδραστικά επιχειρήματα που αφορούν τις απαιτήσεις του κεφαλαίου και της άρχουσας τάξης για «δουλειά μέχρι τον τάφο», η Έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών Υποθέσεων (DG ECFIN) και της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής (EPC) προαναγγέλλει σύνταξη στα 68 για την Ελλάδα μέσα στα επόμενα χρόνια.
Κατά πάγια τακτική και προσπαθώντας να καλλιεργήσει κλίμα «τετελεσμένων» η έκθεση εκτιμά ως «σιγουράκι» την αύξηση της ηλικίας αποχώρησης από την αγορά εργασίας κατά ένα έτος μέχρι τα τέλη του 2030. Μάλιστα η εκτίμηση βασίζεται κυρίως στα στοιχεία περί «δημογραφικής βόμβας» που απειλεί τη χώρα μας, καθώς υπολογίζεται πως θα χαθεί το ¼ του πληθυσμού της, τις επόμενες δεκαετίες.
Παράλληλα πρέπει να υπερτονιστεί ότι τα όποια νέα επώδυνα μέτρα για το ασφαλιστικό – συνταξιοδοτικό αποτελούν συνέχεια και κρίκο σε μια ενιαία αντιλαϊκή, αντιασφαλιστική αλυσίδα που ήδη έχει αλυσοδέσει τα κοινωνικοασφαλιστικά δικαιώματα των εργαζομένων.
Σύμφωνα με την έκθεση, η μεγαλύτερη «πίεση» αναμένεται γύρω στο 2050, όταν θα συμπίπτουν η έντονη μείωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας και η αύξηση της αναλογίας ηλικιωμένων προς απασχολουμένους.
Με βάση την έκθεση ο αριθμός των απασχολουμένων ηλικίας 20-64 ετών προβλέπεται να μειωθεί από 4,2 εκατομμύρια το 2025 σε 3,8 εκατομμύρια το 2040 και 3,4 εκατομμύρια το 2050, καταλήγοντας στα 2,9 εκατομμύρια το 2080.
Μία από τις πιο σημαντικές παραμέτρους της έκθεσης για την Ελλάδα αφορά την εξέλιξη των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.
Με βάση τον υφιστάμενο μηχανισμό σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, η Επιτροπή προβλέπει ότι το κανονικό όριο συνταξιοδότησης θα αυξηθεί από τα 67 έτη σήμερα, στα:
- 68 έτη το 2030, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 63.
- 70 έτη το 2055, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 65.
- 72 έτη το 2080, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 67.
Για την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ελλάδα φρόντισαν όλες ανεξαιρέτως οι κυβερνήσεις
Ταυτόχρονα με τις μνημονιακές μεταρρυθμίσεις του 2012 και του 2014 αυξήθηκαν τα όρια ηλικίας από τα 65 στα 67 έτη για την κανονική και από τα 60 στα 62 για την πρόωρη συνταξιοδότηση.
Επίσης, από το 2021 προβλέπεται η αναπροσαρμογή των ορίων ηλικίας βάσει των μεταβολών του προσδόκιμου ζωής στα 65 έτη, η οποία επανεξετάζεται κάθε τρία χρόνια.
Τέτοιου δήθεν επιστημονικές εκθέσεις, μελέτες και συζητήσεις με την επίκληση του «δημογραφικού» δεν είναι «αθώες του αίματος». Έρχονται σε μια περίοδο προσαρμογής και προετοιμασίας της «πολεμικής οικονομίας» και των αναγκών ενίσχυσης του ευρωπαϊκού κεφαλαίου και για να χρηματοδοτηθούν οι πολεμικοί εξοπλισμοί της ΕΕ, στην μάχη του σφοδρού ανταγωνισμού με τα άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα.
Έτσι στο στόχαστρο των ευρωπαϊκών πολυεθνικών και μονοπωλίων έχουν μπει για τα καλά και τα «λιγουρεύονται», τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων και των λαϊκών καταθέσεων.
Με οδηγό την περιβόητη «έκθεση Λέττα» και τα προτάγματα της πολεμικής οικονομίας της ΕΕ δίνεται κατεύθυνση καταλήστευσης των 33 τρισ. ευρώ σε ιδιωτικές αποταμιεύσεις στην ΕΕ «για να καλύψουν στρατηγικές ανάγκες της ΕΕ», όπως και των πάνω από 10 τρισ. ευρώ στους λεγόμενους λογαριασμούς καταθέσεων χαμηλής απόδοσης, με «έμφαση στον τομέα των συμπληρωματικών συντάξεων».
Η συζήτηση για το δημογραφικό δεν αφορά τις λαϊκές ανάγκες
Οι εξελίξεις με τους δημογραφικούς δείκτες στην πλειοψηφία των κρατών- μελών της ΕΕ είναι αποτέλεσμα οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών παραγόντων, που σχετίζονται άμεσα με τις συνθήκες εργασίας και ζωής των εργατικών- λαϊκών οικογενειών.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της ΕΕ το 41,6% των νοικοκυριών στην ΕΕ αντιμετώπισε τουλάχιστον κάποια δυσκολία να τα βγάλει πέρα το 2024. Σε έρευνα του UNFPA (Ταμείο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τον πληθυσμό), το 39% των συμμετεχόντων δηλώνει ότι η οικονομική κατάσταση επιδρά στην δυνατότητα απόκτησης οικογένειας, όπως και ο πόλεμος και η εργασιακή ανασφάλεια. Η μείωση του λαϊκού εισοδήματος, τα κύματα της ακρίβειας σε βασικά είδη κατανάλωσης και η εκτόξευση των ενοικίων, η ενεργειακή φτώχεια σε συνδυασμό με την παραπέρα υποβάθμιση κι εμπορευματοποίηση της Υγείας, της ολόπλευρης κοινωνικής στήριξης παιδιών, ηλικιωμένων, ΑμεΑ γιγαντώνουν την ανασφάλεια των νέων ζευγαριών. Την ίδια στιγμή το άγριο τσεκούρι στις συντάξεις όλα τα τελευταία χρόνια, στερεί από τα νέα ζευγάρια ακόμα κι από την τελευταία καταφυγή που ορισμένα είχαν, τη στήριξη από τους γονείς τους. Όλα αυτά αντικειμενικά επιδρούν στην αναστολή της απόφασης να αποκτήσουν παιδί.
Η σχετική συζήτηση στην Ελλάδα και στα άλλα κράτη – μέλη της ΕΕ, δεν αφορά στις ανάγκες των νέων ζευγαριών στην εργασία, στη στέγη, στην ολόπλευρη προστασία της οικογένειας. Αντανακλά την «ανησυχία» των κυβερνήσεων και των οργάνων της ΕΕ για την τάση μείωσης του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, συνδέοντας τις επιπτώσεις των δημογραφικών εξελίξεων με την ανταγωνιστικότητα στην παγκόσμια καπιταλιστική αγορά. Με αυτό το κριτήριο διαμορφώνονται σε κάθε κράτος- μέλος και αντίστοιχες πολιτικές διαχείρισης με βάση τις κατευθύνσεις της «εργαλειοθήκης» της ΕΕ για το δημογραφικό με στόχο τη συγκράτηση της υπογεννητικότητας.
Οι δημογραφικές εξελίξεις αξιοποιούνται για την προώθηση των αντιασφαλιστικών ανατροπών, την αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης στο όνομα της «ενεργού γήρανσης».
Θεαματική αύξηση της απασχόλησης μετά τα 65
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που καταγράφονται στις μακροπρόθεσμες προβλέψεις αφορά τους πολίτες ηλικίας 65 έως 69 ετών. Η συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας αναμένεται να ακολουθήσει έντονα ανοδική πορεία τις επόμενες δεκαετίες.
Ειδικότερα, το ποσοστό συμμετοχής ανδρών και γυναικών από 17,9% το 2025 εκτιμάται ότι θα αυξηθεί σε 24,2% το 2030 και σε 34,9% το 2040. Για το 2050 προβλέπεται περαιτέρω άνοδος στο 37,9%, ενώ μέχρι το 2080 το αντίστοιχο ποσοστό αναμένεται να διαμορφωθεί στο 53,8%.
Ανοδική τάση προβλέπεται και για την ηλικιακή κατηγορία 55-64 ετών. Η συμμετοχή των συγκεκριμένων εργαζομένων εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 75,1% το 2025 σε περίπου 85% έως το 2080.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι εκτιμήσεις για τη γυναικεία απασχόληση στις μεγαλύτερες ηλικίες. Το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών ηλικίας 55 έως 64 ετών, από 53,3% το 2025, αναμένεται να φτάσει το 63% το 2030 και το 66,2% το 2040. Μακροπρόθεσμα, η πρόβλεψη για το 2080 τοποθετεί το ποσοστό στο 67,9%.
Με λίγα λόγια όλο και περισσότεροι ηλικιωμένοι εξωθούνται στην παραμονή στην εργασία, αφού οι πενιχρές συντάξεις δεν μπορούν να καλύψουν το ολοένα και μεγαλύτερο κόστος ζωής.
Μειώνεται ο ενεργός πληθυσμός στην Ελλάδα
Η ενίσχυση της απασχόλησης στις μεγαλύτερες ηλικίες συνδέεται άμεσα με τη μεταβολή της πληθυσμιακής σύνθεσης. Η Ελλάδα αναμένεται να έχει σημαντικά λιγότερους πολίτες σε παραγωγική ηλικία και μεγαλύτερο αριθμό ηλικιωμένων τα επόμενα χρόνια.
Οι πολίτες ηλικίας 20 έως 64 ετών αντιστοιχούν στο 58% του συνολικού πληθυσμού το 2025. Το συγκεκριμένο μερίδιο αναμένεται να περιοριστεί στο 57,7% το 2030 και στο 54,1% το 2040.
Από το 2050 και έπειτα, το ποσοστό εκτιμάται ότι θα σταθεροποιηθεί περίπου στο 50%, παραμένοντας στο ίδιο επίπεδο μέχρι το 2080.
Στον αντίποδα, η ηλικιακή ομάδα άνω των 65 ετών αναμένεται να καταλαμβάνει ολοένα μεγαλύτερο μέρος του συνολικού πληθυσμού. Από 23,9% το 2025, το ποσοστό προβλέπεται να αυξηθεί σε 25,9% το 2030 και σε 31,1% το 2040. Το 2050 εκτιμάται ότι θα αγγίξει το 34,9%.
Οι συγκεκριμένες εξελίξεις φανερώνουν ότι αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους αναμένεται να επιβαρυνθεί, ενώ η αγορά εργασίας θα προσαρμοστεί σε ένα περιβάλλον με λιγότερους διαθέσιμους εργαζομένους. Ωστόσο αυτή τη εξέλιξη θα σπρώξει ακόμα περισσότερους στην παραμονή στην εργασία ακόμα και μετά την συμπλήρωση των απαιτούμενων χρόνων για την έξοδο στην σύνταξη.

