ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΤΕΑΜ
Το τελευταίο χρονικό διάστημα γίνεται συζήτηση για τις αυξημένες εισφορές για τις επικουρικές συντάξεις μεταξύ των συναδέλφων όπου έχουνε εμπλακεί και δικηγορικά γραφεία. Ο πρόεδρος της «ΕΝΟΤΗΤΑΣ» σε συνεννόηση με τον συνάδελφο Γιώργο Κοσκολέτο, γνώστη του αντικειμένου από την πολύχρονη εργασιακή του ενασχόληση με το θέμα αυτό συνέταξαν το παρακάτω κείμενο για την υπεύθυνη ενημέρωση των συναδέλφων.
Το σωματείο ευχαριστεί τον συν. Κοσκολέτο για αυτή του την βοήθεια.
Α .- ΓΕΝΙΚΑ
‘Όπως είναι γνωστό το προσωπικό του ΟΣΕ ( Μόνιμοι, Δόκιμοι και Έκτακτοι) υπήχθη στην ασφάλιση του ΙΚΑ- ΕΤΕΑΜ από 01.10.1984, σύμφωνα με το Π.Δ. 400/1984 (ΦΕΚ140/Α/ 20.09.1984) και την εγκύκλιο του Ταμείου με αριθμό 8/1985. Εξαίρεση από τη ρύθμιση αυτή αποτέλεσε, σύμφωνα με το άρθρο 11 του ν. 1654/1986 (ΦΕΚ177/Α/24.11.1986), το προσωπικό του Οργανισμού που ήταν ασφαλισμένο σε δύο φορείς κύριας ασφάλισης (π.χ. οι διπλωματούχοι μηχανικοί που υπάγονται στο ΤΣΜΕΔΕ), το οποίο μπορούσε να ζητήσει την εξαίρεσή του από το ΙΚΑ- ΕΤΕΑΜ μέχρι 23.05.1987, δηλαδή εντός προθεσμίας έξι μηνών (Εγκύκλιος ΙΚΑ 190/1986).
Β.- ΕΙΣΦΟΡΕΣ
Το ποσοστό της μηνιαίας εισφοράς, για το προσωπικό του ΟΣΕ, ήταν 6% (3% για τον ασφαλισμένο και 3% για τον εργοδότη), με εξαίρεση τα πιο κάτω χρονικά διαστήματα :
1.- Από 01.06.2016 και μέχρι τις 31.05.2019, το ποσό της μηνιαίας εισφοράς για την επικουρική ασφάλιση όλων των μισθωτών, ασφαλισμένων πριν και μετά την 1.1.1993, υπολογίζεται σε ποσοστό 3,5% για τον ασφαλισμένο και σε ποσοστό 3,5% για τον εργοδότη.
2.- Από 01.6.2019 και μέχρι την 31.05.2022, το ποσό της μηνιαίας εισφοράς για την επικουρική ασφάλιση όλων των μισθωτών, ασφαλισμένων πριν και μετά την 1.1.1993, υπολογίζεται σε ποσοστό 3,25% για τον ασφαλισμένο και σε ποσοστό 3,25% για τον εργοδότη.
3.- Μετά το πέρας της εξαετίας (01-06-2022), το ποσοστό της μηνιαίας εισφοράς επανήλθε στο ύψος που ίσχυε στις 31.12.2015, δηλαδή 6% (3% για τον ασφαλισμένο και 3% για τον εργοδότη).
4.- Οι εισφορές υπολογίζονται επί των ασφαλιστέων αποδοχών του εργαζομένου, όπως προσδιορίζονται στο άρθρο 38 του ν. 4387/2016.
Γ.- ΠΡΟΣΑΥΞΗΣΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
Ο Νόμος 4387/2016, όπως ισχύει μετά από 47 τροποποιήσεις, δίνει έξτρα μπόνους στις επικουρικές συντάξεις για τους ασφαλισμένους των επικουρικών ταμείων, στα οποία οι εισφορές εργαζομένου και εργοδότη ήταν μεγαλύτερες από 6%. Το μπόνους αυτό είναι μια προσαύξηση της επικουρικής σύνταξης, που υπολογίζεται με ετήσιο ποσοστό 0,075%, για κάθε ποσοστιαία μονάδα (1%) της επιπλέον εισφοράς (άρθρο 94). Σημειώνω ότι ανάλογη ρύθμιση ισχύει και για την κύρια σύνταξη από το τέως ΤΑΠ – ΟΤΕ, για την οποία έχω αναφερθεί σε προηγούμενη εργασία μου.
Δ.- ΑΠΟΝΟΜΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
1.- Για ασφαλισμένους από 1/1/1993 το ύψος της επικουρικής σύνταξης σύμφωνα με το άρθρο 34 ν. 2084/1992 (ΦΕΚ 165/Α/07.10.1992) ορίζεται σε ποσοστό 20% των συνταξίμων αποδοχών για 35 έτη ασφάλισης ή 10.500 ημερών ασφάλισης. Για χρόνο ασφάλισης μικρότερο ή μεγαλύτερο των 35 ετών ή 10.500 ημερών εργασίας το πιο πάνω ποσοστό μειώνεται ή αυξάνεται κατά 1/35 για κάθε επί έλαττον ή επιπλέον έτος.
2.- Για τους ασφαλισμένους μέχρι 31/12/1992 δεν άλλαξε ουσιαστικά το προηγούμενο καθεστώς, αλλά το ποσό της σύνταξης, σύμφωνα με το άρθρο 54 του ν. 2084/1992, σε συνδυασμό με το άρθρο 25 παρ.2 ν. 2556/1997 (ΦΕΚ 270/Α/24.12.1997), δεν μπορεί να υπερβαίνει για χρόνο ασφάλισης 35 ετών ή 10.500 ημερών το 20% των τακτικών αποδοχών ή των συνταξίμων αποδοχών αν είναι μεγαλύτερες από τις τακτικές αποδοχές εφόσον για τον οικείο φορέα προβλέπεται εργοδοτική εισφορά ή κοινωνικός πόρος ή άλλη επιχορήγηση του εργοδότη.
3.- Σύμφωνα με το άρθρο 42 του ν. 4052/2012 (ΦΕΚ 41/Α/01.03.2012 ), όπως τροποποιήθηκε και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 96 του ν. 4387/2016 (ΦΕΚ 85/Α/ 12.05.2016) και στη συνέχεια τροποποιήθηκε και αντικαταστάθηκε από την έναρξη ισχύος του με το άρθρο 44 του ν. 4670/2020 (ΦΕΚ 43/Α/28.02.2020) και αναφέρονται αναλυτικά στην Υ.Α. 17537/989/06-05-2020 (ΦΕΚ 1887/Β/18-05-2020) οι επικουρικές συντάξεις των οποίων η έναρξη είναι από 01/01/2015 και μετά, υπολογίζονται με βάση το διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση και έτσι έχουμε δύο κατηγορίες ασφαλισμένων, ως προς τον τρόπο υπολογισμού της επικουρικής σύνταξης (ασφαλισμένους μέχρι 31/12/2013), οι οποίοι καταθέτουν αίτηση συνταξιοδότησης από 01/01/2015 και μετά, με έναρξη καταβολής της σύνταξης από 01/01/2015 και Ασφαλισμένους μετά την 01/01/2014.
4.- Για τους ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ μέχρι την 31/12/2013, οι οποίοι καταθέτουν αίτηση συνταξιοδότησης, από 01-01-2015 και εφεξής, εφαρμόζεται ένα μικτό σύστημα υπολογισμού. Η παροχή αυτή αποτελείται από δύο τμήματα:
(α).- Το Τμήμα Α υπολογίζεται βάσει:
- Του συνολικού χρόνου ασφάλισης που πραγματοποιήθηκε έως 31/12/2014
- Του ποσοστού ασφαλιστικών εισφορών υπέρ επικουρικής ασφάλισης κατά τον ανωτέρω χρόνο.
- Και των συνταξίμων αποδοχών της περιόδου ασφάλισης 1/1/2002 – 31/12/2014.
Δηλαδή: έτη ασφάλισης Χ 0,45 % Χ συντάξιμες αποδοχές.
Ως βασικό ασφάλιστρο νοείται ποσοστό 6% και σε αυτό αντιστοιχεί ετήσιο ποσοστό αναπλήρωσης 0,45%
Ως συντάξιμες αποδοχές νοούνται οι αποδοχές επί των οποίων καταβλήθηκε εισφορά υπέρ επικουρικής ασφάλισης για τα έτη 2002 έως και 2014, τοκιζόμενες με ετήσιο επιτόκιο ίσο με τη μεταβολή του Δείκτη τιμών Καταναλωτή (ΔτΚ) μέχρι το έτος συνταξιοδότησης.
Για περιόδους ασφάλισης μέχρι 31/12/2014 που καταβλήθηκαν ασφαλιστικές εισφορές με ποσοστό υψηλότερο του βασικού 6%, πρέπει να δοθεί προσαύξηση στην επικουρική σύνταξη, υπολογιζόμενη, για κάθε επιπλέον του 6% μονάδα ασφαλίστρου, με ετήσιο ποσοστό 0,075%, για κάθε ποσοστιαία μονάδα (1%) επιπλέον εισφοράς.
(β). – Το Τμήμα Β υπολογίζεται με το διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση. Συγκεκριμένα:
Της συσσώρευσης των ασφαλιστικών από 01/01/2015 έως τη λήξη της ασφάλισης. Η συσσώρευση υπολογίζεται βάσει της μεταβολής του δείκτη ετήσιας μεταβολής της βάσης υπολογισμού των εισφορών του έτους συνταξιοδότησης.
Της ηλικίας συνταξιοδότησης, δηλαδή τις ράντες που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό επικουρικής σύνταξης της Υ.Α. με Αριθμ.οικ.17537/989/2020. Επισυνάπτω το Αρ.Πρωτ.οικ.33/14.1.22 έγγραφο της Εθνικής Αναλογιστικής αρχής με τις ράντες, που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό επικουρικής σύνταξης .
Στο σημείο αυτό έκρινα σκόπιμο να παραθέσω ένα παράδειγμα υπολογισμού σύνταξης και επέλεξα αυτό που έχει αναρτήσει ο e-ΕΦΚΑ στην ιστοσελίδα του, που μπορείτε να δείτε στο κεφάλαιο «Απονομή Επικουρικής Σύνταξης» ερώτηση 9, «Πώς υπολογίζεται η επικουρική σύνταξη για γήρας ή αναπηρία;», πατώντας Ctrl +αριστερό κλίκ πάνω στη λέξη ΕΦΚΑ. Με τον ίδιο τρόπο μπορείτε να δείτε και τα ΦΕΚ, που έχουν έντονο ΜΠΛΕ χρώμα, στα οποία έχουν δημοσιευθεί οι σχετικοί νόμοι.
Άντρας ασφαλισμένος πραγματοποίησε 30 έτη ασφάλισης έως 31/12-2014, εκ των οποίων τα 5 έτη σε καθεστώς βαρέων (ασφάλιστρο 8%) και συνταξιοδοτήθηκε την 1/3/2021 σε ηλικία 65 ετών.
α) Βάσει των αποδοχών της περιόδου 2002 – 2014, τοκιζόμενων έως το 2021, προκύπτουν συντάξιμες αποδοχές έστω ποσού 2.000€.
β) Βάσει των ασφαλιστικών εισφορών της περιόδου 2015 – 2021 προκύπτουν σωρευμένες εισφορές έστω ποσού 5.000€
γ) Βάσει φύλου, έτους και ηλικίας συνταξιοδότησης, η ράντα επιβίωσης είναι 19,46600
– Τμήμα-Ποσό Α: 2.000 x 30 x 0,45% = 270€
– Προσαύξηση ποσού Α (λόγω βαρέων – ασφάλιστρο 8%): 2.000 x 5 x (8-6) x
0,075% = 15€
– Τελικό Ποσό Α: 270+15=285€
– Τμήμα-Ποσό Β: 5.000/19,46600/12 = 21,40€
– Επικουρική Σύνταξη: Α+Β= 285+21,40=306,40€
5.- .Για τους ασφαλισμένους από την 1.1.2014 και εφεξής το ποσό της επικουρικής σύνταξης υπολογίζεται, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 96 του ν. 4387/2016, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, με βάση: α) τα δημογραφικά δεδομένα, τα οποία στηρίζονται σε εγκεκριμένους πίνακες θνησιμότητας και β) το πλασματικό ποσοστό επιστροφής που θα εφαρμόζεται στις συνολικά καταβληθείσες εισφορές και το οποίο θα προκύπτει από την ποσοστιαία μεταβολή των συντάξιμων αποδοχών των ασφαλισμένων.
Ε.- ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Από τα πιο πάνω γίνεται φανερό ότι :
1.- Στο τμήμα της επικουρικής σύνταξης ως το 2014, το «κλειδί» για να βγει αυξημένη η σύνταξη είναι οι μισθοί, τα έτη ασφάλισης και το πρόσθετο ασφάλιστρο, ενώ για το τμήμα επικουρικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε ασφάλιση από το 2015 και μετά, σημασία έχουν οι εισφορές που πληρώνουν οι ασφαλισμένοι σε συνδυασμό με την ηλικία αποχώρησης.
Για τα έτη ως το 2014 η επικουρική υπολογίζεται με συντελεστή 0,45% ανά έτος και πολλαπλασιάζεται με τον συντάξιμο μισθό που είχαν οι ασφαλισμένοι από το 2002 ως το 2014, ενώ από το 2015 και μετά το ποσό των εισφορών πολλαπλασιάζεται με συντελεστές (ράντες) απομείωσης της σύνταξης όσο χαμηλότερο είναι το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης των ασφαλισμένων. Το νέο σύστημα ευνοεί όσους έχουν πολλά χρόνια ως το 2014, ενώ δεν ευνοεί τους νεότερους ασφαλισμένους που θα διανύσουν τα περισσότερα χρόνια μετά το 2015.
2.- Οι εργαζόμενοι του ΟΣΕ πλήρωσαν αυξημένες εισφορές την περίοδο 01.06.2016 – 31.05.2022 και συνεπώς δεν δικαιούνται καμία προσαύξηση για το χρονικό διάστημα μέχρι 31.12.2014 είτε αποχώρησαν πριν ή μετά την ημερομηνία αυτή. Οι αυξημένες εισφορές την περίοδο 2015 και μετά πρέπει να συνυπολογισθούν στο 2ο τμήμα της παροχής, μαζί με τις υπόλοιπες.
3.- Ο θόρυβος που έχει ξεσπάσει οφείλεται στο γεγονός ότι ο e-ΕΦΚΑ δεν έχει εφαρμόσει ακόμη την ευνοϊκή διάταξη με ετήσιο ποσοστό 0,075%, για κάθε ποσοστιαία μονάδα (1%) επιπλέον εισφοράς υπέρ του ΕΤΕΑΜ. Οι εργαζόμενοι, που πλήρωναν πρόσθετη ειδική εισφορά για την επικουρική ασφάλιση στο ΕΤΕΑΜ, είχαν υπαχθεί στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα και τα ειδικά επαγγέλματα του άρθρου 24 παρ. 4 του ν. 2482/1992. Η εισφορά ήταν σε ποσοστό 2% επί των αποδοχών τους και βάρυναν κατά 1,25% τον ασφαλισμένο και κατά 0,75% τον εργοδότη ή για τους απασχολουμένους σε υπόγειες στοές μεταλλείων, λιγνιτωρυχείων, καθώς και σε υποθαλάσσιες εργασίες, σε ορυχεία, σταθμούς παραγωγής και δίκτυα της Δ.Ε.Η. σε 3% και βάρυνε κατά 2% τον εργοδότη και 1% τον ασφαλισμένο.
4.- Δεδομένου ότι η διαδικασία επανυπολογισμού της επικουρικής σύνταξης από τον e-ΕΦΚΑ δεν ενεργοποιείται αυτόματα θα πρέπει η κατηγορία αυτή (ασφαλισμένοι που πλήρωναν πάνω από 6% για επικουρική ασφάλιση) να προχωρήσει αμέσως στην υποβολή σχετικής αίτησης. Η καταγραφή της αίτησης είναι κρίσιμη, καθώς η ημερομηνία υποβολής, ίσως κριθεί από τα δικαστήρια, ότι αποτελεί και την αφετηρία για τον υπολογισμό των αναδρομικών.-
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΣΚΟΛΕΤΟΣ
1η ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ 2025
