Πάντα το τρένο σε διωγμό, προς όφελος των Ι.Χ.
Γράφει ο Γιώργος Σαρηγιάννης*
Η πρόταση της κυβέρνησης για μετατροπή της σιδηροδρομικής γραμμής Κορίνθου-Καλαμάτας (μέσω Τρίπολης ή Πατρών;) σε ποδηλατόδρομο δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Διάβασα με οργή τα όσα πολύ σωστά επισημαίνει και αναλύει ο Αρης Χατζηγεωργίου («Αδιανόητες ορθοπεταλιές σε σιδηροδρομικές ράγες», «Εφ.Συν.», 30.9.2025).
Ισχυρότατο το λόμπι των αυτοκινητοβιομηχανιών-πετρελαϊκών εταιρειών, συνεργείων κ.ά., γνωστό στην αμερικανική βιβλιογραφία ως auto-makers lobby.
Μερικά γεγονότα που καλό είναι τα μην τα ξεχνάμε:
1. Οι μεταφορές με τρένο απαιτούν 7 φορές λιγότερη ενέργεια από τις οδικές μεταφορές, έχουν πολύ μεγαλύτερη ασφάλεια (τα Τέμπη έγιναν επειδή δεν είχαν ολοκληρωθεί και δεν λειτουργούσαν τα συστήματα ασφαλείας), αναπτύσσουν μεγαλύτερες ταχύτητες με ασφάλεια, άνεση και πολύ λιγότερο κόστος.
2. Μετά το 1925 δεν κατασκευάστηκε ούτε ένα μέτρο σιδηροδρομικής γραμμής σε όλη την Ελλάδα.
3. Με τη «Σύμβαση Μακρή» του 1928 κατασκευάστηκαν περίπου 2.000 χιλιόμετρα οδικών αρτηριών, με χρηματοδότηση των βρετανικών τραπεζών Χάμπρο και Ερλάγκερ, η εταιρεία Μακρή συνεργαζόταν στενά με τη Shell (κοινό το συμφέρον, η μία κατασκεύαζε δρόμους και η άλλη πουλούσε ασφαλτικά στην κατασκευή και πετρελαιοειδή στη λειτουργία!).
4. Μεταπολεμικά, υπήρξαν κυβερνητικές κινήσεις για αποξήλωση του δικτύου σιδηροδρόμων, αλλά λόγω του Εμφύλιου πρόβαλαν βέτο η στρατιωτική ηγεσία και οι Αμερικανοί σύμβουλοί της – το τρένο τότε τους ήταν απαραίτητο για μεγάλες μεταφορές (στρατού, όπλων και πυρομαχικών).
5. Στο διάστημα 1963-1977, καταργούνται οκτώ τοπικές γραμμές του ΟΣΕ (σε συνέχεια με την κατάργηση των τραμ Αθήνας, Θεσσαλονίκης, Καλαμάτας, Περάματος).
6. Ξένες εταιρείες (η Σοφτερέιλ και η Τράνσμαρκ) στις οποίες ανατέθηκαν στη δεκαετία του 1980 «μελέτες εξυγίανσης» του ΟΣΕ, πρότειναν… μαζικές καταργήσεις γραμμών και ιδιωτικοποιήσεις πολλών υπηρεσιών του ΟΣΕ.
7. Επί υπουργίας Στέφανου Μάνου προτάθηκε στον ΟΣΕ να καταργήσει όλο το δίκτυο Πελοποννήσου, το οποίο δεν αποδεχτήκαμε στο τότε Δ.Σ. του ΟΣΕ. Γενικός διευθυντής και μαχητικός υπέρ του ΟΣΕ ήταν ο Δημ. Καραπάνος.
8. Απέρριψε η τότε κυβέρνηση την ομόφωνη πρόταση του Δ.Σ. του ΟΣΕ, η κατασκευή της γέφυρας Ρίου-Αντίρριου να γίνει με πρόβλεψη και τρένου, τους φάνηκε μεγάλη η αύξηση του κόστους. Πώς μετρά όμως κανείς το πάγιο κόστος μιας μεγάλης κατασκευής σε σχέση με τη σιδηροδρομική απομόνωση όλης της Δυτικής Ελλάδας για τα επόμενα εκατό χρόνια;
9. Τότε (γενικός διευθυντής Δημ. Καραπάνος) έγιναν και προσπάθειες επαναλειτουργίας τοπικών γραμμών, επαναλειτούργησαν τρεις (Λαμίας-Στυλίδας, Μεσσήνης-Καλαμάτας και τελευταία Αργους-Ναυπλίου), οπότε «ξεχείλισε το ποτήρι» και καταργήθηκε το τότε Δ.Σ.
10. Εκείνη την εποχή, σε ημερίδα του Συλλόγου Φίλων του Σιδηροδρόμου στην Κόρινθο, προτείναμε την επαναλειτουργία της παλιάς γραμμής Κορίνθου-Πατρών ως τοπικού μέσου μεταφοράς, δεδομένου ότι σχεδόν όλη η παραλία του Κορινθιακού αποτελεί πλέον «πολεοδομικό συνεχές». Η αντίδραση του δημάρχου Κορίνθου ήταν έντονη και χυδαία: «Τι λέτε ρε! Εμείς θέλουμε να ξηλώσουμε τη γραμμή και να γίνει στη θέση της μια ωραία λεωφόρος να αναπνεύσει ο τόπος!», το ότι θα κόβονταν οι οικισμοί στη μέση από την «ωραία λεωφόρο» των μεγάλων ταχυτήτων και ότι θα τους έπνιγαν τα ατυχήματα, ο θόρυβος και τα καυσαέρια, αυτά δεν τα ήξερε ο κ. δήμαρχος!
11. Στη συνέχεια, αρχίζει ο τεμαχισμός και η ιδιωτικοποίηση του ΟΣΕ, με τα γνωστά αποτελέσματα απαξίωσης, συρρίκνωσης, μεγάλων εγκληματικών «ατυχημάτων»…
12. Έγιναν και προσπάθειες κατάργησης των γραμμών Ανατολικής Μακεδονίας (δεν τους πέρασε, ευτυχώς αντέδρασαν έντονα οι κάτοικοι Βέροιας, Εδεσσας κ.λπ.). Και άλλα πολλά…
Και τώρα η μετατροπή των γραμμών του τρένου σε ποδηλατόδρομο από το σεβαστόν υπουργείον Περιβάλλοντος και το Τεχνικό Επιμελητήριο. Είναι γνωστό ότι το συγκεκριμένο υπουργείο με τον ψευδεπίγραφο τίτλο «Περιβάλλοντος» μόνο περιβάλλοντος δεν είναι, όσο για το Τεχνικό Επιμελητήριο, που το ίδρυσαν οραματιστές τεχνικοί του Μεσοπολέμου, όπως ο Οικονόμου, ο Αγγελόπουλος, ο Κιτσίκης και αργότερα με φωτεινές εξαιρέσεις του Χριστοδουλίδη (1964-1967) και του Νίκου Δεσσύλα (1982-1988), είναι απροκάλυπτα διακυβερνητικό όργανο των εργολάβων και όχι των τεχνικών (όπως άλλωστε είναι φανερό από τη θέση που παίρνει σε κρίσιμα τεχνικά και πολεοδομικά ζητήματα).
Αναμενόμενο ήταν – και περιμένουμε και άλλα στη συνέχεια…
*Ομότιμος καθηγητής Ε.Μ. Πολυτεχνείου, διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. του ΟΣΕ 1989-1992
Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ


